2020 жылы аутизмі бар, ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды білім беру процесіне табысты қосу, дағдыларды дамыту, мектепке даярлау мақсатында «№ 34 «Ақ бидай» бөбекжайы» МКҚК базасында «Болашақ» Корпоративтік қорымен бірлесіп «Әрбір бала мектепке лайық» пилоттық жобасын іске асыру басталды (2019 жылғы 3 шілдедегі № 452 бұйрығы).
Жобаны жүзеге асыру барысында балабақшада Инклюзивті қолдау кабинеті (ИҚК) құрылып, жабдықталды.
ИҚК – жеке, оқшауланған топ немесе сынып емес. Бұл – куратор мен ИҚК мұғалімінің жетекшілігімен дағдыларды қалыптастыру және қажет емес мінез-құлықты түзету үшін жеке және топтық сабақтар өткізілетін қолдау бөлмесі.
ИҚК құрылымы
ИҚК 4 жұмыс аймағынан тұрады:
1. Жалпы сынып аймағы
Бұл топтың шарттарын, мүмкіндігінше, қайталайтын жалпы сынып аймағы. Мұнда біз топтық мінез-құлықты қалыптастыру және бұл дағдыларды кейіннен негізгі топқа беру үшін фронтальды нұсқауларды қабылдау бойынша сабақтар өткіземіз. Сондай-ақ, бұл аймақта біз әлеуметтік өзара әрекеттесу дағдыларын дамыту үшін жұмыс жасаймыз.
2. Жеке оқу аймағы
Бұл жеке оқу мақсаттары бойынша жұмыс жүргізілетін, жұмыс үстелдері экранмен бөлінген, оқушыны алаңдататын ынталандырудан барынша қорғауға мүмкіндік беретін жеке оқу аймағы.
3. ИҚК мұғалімінің жұмыс аймағы
Бұл ИҚК мұғалімінің жұмыс аймағы.
4. Сенсорлық ойын алаңы
Бұл аутизммен ауыратын балаларда жиі кездесетін сенсорлық қажеттіліктер қаныққан сенсорлық ойын алаңы. Сонымен қатар, бөлменің бұл бөлігі сәтті сеанстан кейін балаларды оң нығайту үшін белсенді түрде қолданылады.
ИҚК мақсаты мен міндеті
ИҚК мақсаты мен міндеті – балаға, оның дамуының қазіргі кезеңінде жетіспейтін дағдыларды меңгере алатын ортамен қамтамасыз ету болып табылады. Бірақ ерекше қажеттіліктері бар баланы қалыпты ортада орналастыру және оны күту жеткіліксіз, ол басқа балаларға еліктеу арқылы бәрін үйренуі керек.
Балабақшадағы қолдау жұмысы
ИҚК және жеке тьюторлардың қолдауымен біздің балабақшада аутизм диагнозы бар 5 тәрбиеленуші тәрбиеленеді.
Біз өз жұмысымызда мінез-құлықты қолтаңбалы талдау принциптеріне сүйенеміз. Қолданбалы мінез-құлық талдауы немесе ABA – бұл адам мінез-құлқы туралы ғылым.
ABA терапиясы біздің мінез-құлқымыз бен біз үйрететін балалардың мінез-құлқының қалай қалыптасатынын нақты түсіндіретін ғылыми дәлелденген мінез-құлық принциптерін пайдаланады. Біздің жұмыс әр балаға жеке көзқарасқа негізделген.
Қолданбалы талдау әдістерін қолдану барысында жетіспейтін дағдыларды қалыптастыруға және жағымсыз мінез-құлықты түзетуге баса назар аударылады. Егер қолайлы мінез-құлық марапаттала бастаса және проблемалық мінез-құлық бір уақытта тоқтатылса, уақыт өте келе проблемалық мінез-құлық азаяды.
Нәтижесінде, проблемалық мінез-құлықтың мағынасы болмайды, өйткені бала қолайсыз мінез-құлық арқылы қол жеткізгісі келген нәрсенің барлығына баламалы және функционалды мінез-құлықты көрсету арқылы қол жеткізе алады.
Біз өз жұмысымызда бастапқы кезеңде жетіспейтін дағдыларды қалыптастыруда көптеген кеңестерді қолданамыз, бұл дағды игерілген сайын оларды бірте-бірте азайтамыз және маңыздысы кем емес, біз күшейткіміз келетін баланың әрекеттері мен реакцияларын мадақтаймыз.
ИҚК мамандары
ИҚК қызметкерлері:
куратор,
ИҚК оқытушысы,
тьюторлар,
логопед,
дефектолог,
психолог мамандар.
Куратор
Куратор кеңестік және әдістемелік қолдау көрсетеді. Ол жеке оқу бағдарламаларын жасау және түзету, олардың орындалуын бақылауымен айналысады. Куратор сонымен қатар ИҚК оқытушыларына, тьюторларға да тренингтер жүргізеді.
ИҚК оқытушысы
ИҚК оқытушысы – тьюторлардың жұмысын күнделікті және тұрақты бақылауды жүзеге асырады.
Тьютор
Тьютор – балаға балабақшада болған кезінде сүйемелдеу және қолдау көрсетеді. Бірақ бұл, әрине, оның негізгі міндеті емес, өйткені баламен бірге жүру жеткіліксіз. Ол балаға табысты өмір сүру үшін ол білмейтін нәрсенің бәрін үйрету керек.
Тьютор дағдыларды қалыптастыру бойынша жеке сабақтар өткізеді және тұрақты негізде дағдыларды меңгеру бойынша деректер жинайды.
Тьютор баланың динамикасына күнделікті талдау ИҚК оқытушымен бірге жүргізеді.
Қорытынды
Бұл істе жалғыз педагог тиімді жұмыс жасай алмайды. Тек командада жұмыс істеп, өз деңгейімізді үнемі арттыра отырып, біз керемет нәтижелерге қол жеткіземіз.